Proszę cię, wyrusz w drogę, jeśli nie sprawia ci to trudności i przynieś płaszcz, który podarował ci biskup Atanazy, by owinąć nim moje ciało.

Dlaczego św. Paweł miał pragnienie spocząć w płaszczu Atanazego? Nie był to gest przypadkowy ani jedynie sentymentalny. Przeciwnie — miał on głęboko symboliczne znaczenie i wyrażał wierność Tradycji oraz nauczaniu Kościoła. Biskup Atanazy był bowiem nieugiętym obrońcą prawdziwej wiary, zdecydowanym przeciwnikiem arianizmu — doktryny, która podważała boskość Jezusa Chrystusa. Z wielką odwagą i determinacją walczył o uznanie dogmatu o współistotności Syna z Ojcem, broniąc prawdy, że Jezus Chrystus jest prawdziwym Bogiem i prawdziwym Człowiekiem. Atanazy zmagał się z nauką, która nie chciała uznać w Jezusie Boga, i czynił to nie dla własnej chwały, lecz z miłości do czystej wiary Kościoła. Była to wiara niezmącona ludzkimi kompromisami ani „światowymi” ideami, ale wiara katolicka, taka, jaką Chrystus powierzył Apostołom, a oni przekazali ją kolejnym pokoleniom. Pragnienie Pawła, by spocząć w płaszczu Atanazego, staje się więc wyznaniem jedności z tą wiarą i znakiem głębokiego zakorzenienia w Tradycji Kościoła. Ten gest jest niezwykle wymowny także dla nas, ludzi żyjących w epoce Internetu i nieograniczonego dostępu do informacji. To właśnie tam spotykamy dziś niezliczoną liczbę pseudo-proroków, rozmaitych opinii i „nauk”, które często pozornie brzmią dobrze i pobożnie, a jednak mają niewiele wspólnego z wiarą Kościoła katolickiego. W świecie pełnym sprzecznych głosów, fałszywego nauczania i relatywizowania prawdy rodzi się pytanie: jak się w tym wszystkim odnaleźć? Odpowiedź podpowiada nam postawa św. Pawła. Przez swoją prośbę o płaszcz Atanazego ukazuje on wielką miłość do Kościoła, jego nauczania i Tradycji. Dlatego dziś możemy prosić św. Pawła, aby wypraszał nam dar mądrości i rozeznania, abyśmy nigdy nie zbłądzili na drogach wiary i zawsze trwali wiernie przy prawdzie, którą Kościół niezmiennie głosi od czasów apostolskich.

Słyszeliście również, że powiedziano przodkom: Nie będziesz fałszywie przysięgał, lecz dotrzymasz Panu swej przysięgi. A Ja wam powiadam: Wcale nie przysięgajcie, ani na niebo, bo jest tronem Bożym; ani na ziemię, bo jest podnóżkiem stóp Jego; ani na Jerozolimę, bo jest miastem wielkiego Króla. Ani na swoją głowę nie przysięgaj, bo nie możesz nawet jednego włosa uczynić białym albo czarnym. Niech wasza mowa będzie: Tak, tak; nie, nie. A co nadto jest, od Złego pochodzi. (Mt 5,33-37)

Prowadząc tę rozmowę, spostrzegli, iż skrzydlaty kruk usiadł na gałęzi drzewa i - lekko z niej fruwając – położył przed ich zdziwionymi oczyma bochen chleba. Po jego oddaleniu się, Paweł powiedział: „Popatrzże, prawdziwie czuły, prawdziwie miłosierny Pan przysłał nam pożywienie. Minęło już sześćdziesiąt lat od chwili, gdy zawsze otrzymuję pól bochenka chleba. Na twoje jednak przyjście Chrystus swoim żołnierzom podwoił porcję”.

Życie św. Pawła uczy nas dziś z wielką mocą, że Bóg nigdy nie opuszcza człowieka w jego codzienności, w zwyczajnych doświadczeniach dnia powszedniego, ani w chwilach, które wydają się całkowicie nieprzewidziane. Historia spotkania Pawła z Antonim ukazuje nam Boga bliskiego, czuwającego i troszczącego się o każdego, kto Mu zaufał. Wizyta Antoniego z pewnością nie była przez Pawła zaplanowana. Pustelnik nie spodziewał się gości. A jednak właśnie w tej niespodziewanej sytuacji objawia się piękno Bożej Opatrzności. Wiele razy także w naszym życiu stajemy wobec wydarzeń, których nie potrafiliśmy przewidzieć i do których nie byliśmy w stanie się przygotować. Często wydaje nam się wtedy, że zostaliśmy pozostawieni sami sobie, że Bóg milczy lub że oddalił się od naszej codzienności. Tymczasem postawa św. Pawła pokazuje nam zupełnie inną prawdę: nawet wtedy, gdy po ludzku jesteśmy niegotowi, Bóg jest gotowy, by zatroszczyć się o wszystko. Nasz Patron z pustelni również doświadczył tej rzeczywistości. Jego życie było proste, surowe i ubogie, a mimo to nie zabrakło w nim niczego, co było naprawdę konieczne. W scenie spotkania Pawła z Antonim możemy dostrzec niezwykłą delikatność i czułość Boga, który poprzez kruka przynosi chleb, troszczy się o potrzeby swoich sług i daje im dokładnie to, czego w danej chwili potrzebują. Patrząc na Pawła i Antoniego, zaproszeni jesteśmy do tego, aby na nowo zaufać Bogu w naszym własnym życiu. Bóg zna nasze potrzeby, nasze lęki i ograniczenia. Wie, że nie zawsze jesteśmy przygotowani na to, co przynosi codzienność. A mimo to nie opuszcza nas ani na chwilę. On sam troszczy się o to, co po ludzku wydaje się niemożliwe do udźwignięcia. Dlatego nie musimy się już lękać. Scena z życia św. Pawła przypomina nam, że Bóg zatroszczy się o wszystko — w swoim czasie i na swój sposób. Naszym zadaniem jest zaufać Mu, tak jak zaufał pustelnik z pustyni, i pozwolić, by Jego opatrzność prowadziła nas nawet przez to, co niespodziewane i trudne.

Dlatego powiadam wam: Nie troszczcie się zbytnio o swoje życie, o to, co macie jeść i pić, ani o swoje ciało, czym się macie przyodziać. Czyż życie nie znaczy więcej niż pokarm, a ciało więcej niż odzienie? (Mt 6,25)

DZIEŃ SIÓDMY: Grota Archanioła Michała w Gargano Abyśmy nie ulegali pokusie łatwizny życiowej

Rozważania: o. Dawid Piskorz OSPPE Wolverhampton, Anglia

Kontynuujemy nasze duchowe pielgrzymowanie zatrzymując się dzisiaj – w siódmym dniu Nowenny – przy podziemnej grocie św. Michała Archanioła na Górze Gargano, w południowo-wschodnim regionie Włoch, zwanym Apulią. Ta naturalna jaskinia to jedno z najsłynniejszych i najstarszych sanktuariów ku czci świętego Michała Archanioła, którego początki sięgają końca V wieku. Św. Michał objawił się tu aż 4 razy: w latach 490 – 493 oraz w 1656. Podczas trzeciego objawienia Archanioł tak oznajmił św. Wawrzyńcowi, miejscowemu biskupowi: Nie jest waszym zadaniem konsekrować zbudowaną przeze mnie Bazylikę. Ja ją założyłem i ja sam ją konsekrowałem. Ale wy także udajcie się do tego miejsca, które jest pod moją opieką. Znajdziecie w niej znaki na skale i mój wizerunek, ołtarz, paliusz i krzyż. Dlatego, od czasu tych nadzwyczajnych wydarzeń, grota ta cieszy się tytułem Niebiańskiej Bazyliki. (A. Żak, Miecz św. Michała Archanioła, 2022)

Wchodząc dziś do Sanktuarium św. Michała, dochodzimy przez wiele zabytkowych kaplic do przedsionka, gdzie rozpoczynają się XIII-wieczne schody prowadzące do groty. Kończą się one portalem, obok którego znajduje się marmurowa tablica, na której czytamy: Pielgrzymie padając pokornie na kolana uczcij tę skałę. Bowiem miejsce, w którym się znajdujesz jest święte. W głębi groty znajduje się świetlisty punkt – wyrzeźbiona w białym

marmurze figura św. Michała Archanioła. Przedstawia ona Wodza niebieskich zastępów w stroju legionisty rzymskiego, trzymającego w podniesionej prawej ręce miecz, a pod jego stopami leży pokonany szatan. Miejsce to pozostawia niezatarte wrażenie na pielgrzymach. Wielu z nich otrzymało tu łaskę nawrócenia, wewnętrznego oświecenia czy cudownego uzdrowienia za wstawiennictwem tegoż Archanioła. Są też tacy – co potwierdza ks. Władysław Suchy, michalita i wieloletni Rektor sanktuarium – którzy mają problem, żeby wejść do tej groty. Zapierają się rękami, toczą ze sobą wewnętrzną walkę, żeby przekroczyć próg sanktuarium. Czasami krzyczą, rzucają się na posadzkę… wyczuwając świętość, duchową obecność Księcia wojsk niebieskich.

Grota w Gargano przypomina mi o obecnym przy naszych klasztorach paulińskich kulcie aniołów. Jak podają nasze kroniki, na początku XVII wieku Bractwa Aniołów Stróżów powstały m.in. na Jasnej Górze, Skałce, Warszawie czy Starej Wsi oraz w prowincji szwabskiej Zakonu. To także przypomnienie, że każdy z nas musi stoczyć walkę o świętość, a aniołowie posyłani są po to, by nas chronić przed niebezpieczeństwami i pomagać w ziemskiej pielgrzymce. A zatem co jest moim duchowym Gargano, miejscem szczególnego zmagania ze złem?

W wieczornych Wezwaniach prosimy św. Pawła, abyśmy nie ulegali pokusie łatwizny życiowej. Pokusa ta może przybierać wiele różnych form, ale często wiąże się z pokusą odrzucenia swojego krzyża: trudności, cierpienia, niezrozumienia. I wielu z nas tej pokusie ulega na różnych etapach swojego życia. Niedawno kanonizowany młodzieniec, Carlo Acutis, tak mawiał: Wszyscy rodzimy się jako oryginały, ale wielu umiera jako kopie. Niech to będzie przestrogą dla nas, abyśmy nie zadowalali się przeciętnością, ale wypłynęli na głębię – głębię miłości.

Tu źródłem inspiracji może być heroiczna w obliczu cierpienia Antonietta Meo. Ta włoska dziewczynka, żyjąca w latach 30-tych ubiegłego wieku, zmarła na raka kości mając niespełna 7 lat. Siostra zakonna, która była jej pielęgniarką w klinice, tak ją wspomina: Pewnego ranka, kiedy pomagałam pielęgniarce w porządkowaniu pokoju Antoniny, wszedł jej ojciec. Pogłaskał ją i zapytał: «Czy bardzo cię boli?» A ona na to: «Tatusiu, ból jest jak tkanina – im silniejszy, tym ma większą wartość». I tu Siostra dodała: «Gdybym nie usłyszała tego na własne uszy, nie uwierzyłabym». Gdy jej choroba postępowała, Antonietta zaczęła pisać krótkie listy miłosne do Pana Jezusa i Maryi, z których większość teologowie zakwalifikowali jako mistyczne. Papież Benedykt XVI podpisał dekret o heroiczności jej cnót i wkrótce może ona zostać najmłodszą kanonizowaną mistyczką. Już teraz wielu pielgrzymów nawiedza jej grób, który znajduje się w Rzymskiej Bazylice Świętego Krzyża Jerozolimskiego. Prośmy więc dziś Świętych Aniołów, Carlo Acutisa, Antoniettę Meo oraz naszego Patriarchę: abyśmy nie ulegali pokusie łatwizny życiowej, uproście nam u Boga.

Po świętym zaś pocałunku Paweł, usiadłszy z Antonim, tak przemówił: „Oto zaniedbane, siwe włosy pokrywają zwiotczałą starością członki tego, którego szukałeś z tak wielkim trudem. Oto widzisz człowieka, który niebawem stanie się prochem. Ponieważ jednak miłość wszystko znosi, proszę cię, opowiedz mi, jak się miewa rodzaj ludzki: czy w starożytnych miastach są budowane nowe domy; jaki władca rządzi światem; czy pozostali jeszcze ludzie, których opanował błąd demonów?”

Radujcie się zawsze w Panu; jeszcze raz powtarzam: radujcie się! Niech będzie znana wszystkim ludziom wasza wyrozumiała łagodność: Pan jest blisko! O nic się już zbytnio nie troskajcie, ale w każdej sprawie wasze prośby przedstawiajcie Bogu w modlitwie i błaganiu z dziękczynieniem! A pokój Boży, który przewyższa wszelki umysł, będzie strzegł waszych serc i myśli w Chrystusie Jezusie. (Flp 4,4-7)

DZIEŃ SZÓSTY: Kościół Skalny w Budapeszcie Abyśmy czuli się odpowiedzialni za nasz Zakon i jego zadania apostolskie

Rozważania: o. Dawid Piskorz OSPPE Wolverhampton, Anglia

W szóstym dniu naszej Nowenny przenosimy się duchowo do groty kościoła skalnego w Budapeszcie (Sziklatemplom). Choć jako Paulini kojarzeni jesteśmy obecnie z sanktuarium na Jasnej Górze i naszym posługiwaniem na ziemiach polskich, to nie zapominajmy, że głoszony przez nas kult Bogurodzicy bierze swój początek z węgierskiej pobożności maryjnej, w której wzrastali naddunajscy pustelnicy, pierwsi Bracia Św. Pawła Pierwszego Pustelnika. To także Paulini węgierscy z klasztoru św. Wawrzyńca pod Budą jako pierwsi, w 1381 roku, pozyskali relikwie swojego Patriarchy z Wenecji. (Z. Rozanow, E. Smulikowska, Jasnogórski obraz «Translatio reliquiae» św. Pawła Pustelnika jako przekaz ikonograficzny do dziejów Zakonu Paulinów. Nasza Przeszłość, tom 31, s. 163)

Jak wiemy, z Węgier Zakon Paulinów najpierw rozprzestrzenił się na obszar Chorwacji, gdzie powstało około 50 klasztorów. Później, za sprawą księcia Władysława Opolczyka, Paulini z węgierskiego klasztoru Marianosztra przybyli do Polski, otrzymując w 1382 roku wzgórze jasnogórskie wraz z niewielkim kościołem pod wezwaniem Matki Bożej. Umieścili w nim, otaczany wielką czcią, Cudowny Wizerunek Matki Najświętszej. Dalej

z Węgier nasz Zakon rozprzestrzenił się w Austrii i Niemczech, znany był także we Włoszech, Francji, Hiszpanii i Portugalii, skąd dotarł aż do Ameryki Południowej wraz z pierwszymi pionierami chrześcijaństwa.

Przejdźmy jednak teraz do budapesztańskiej groty na wschodnim stoku Góry św. Gellerta. Dzieje tego niecodziennego, wydrążonego w naturalnej jaskini kościoła sięgają 1924 roku, kiedy to pielgrzymka kilku Paulinów do sanktuarium w Lourdes zainspirowała ich do stworzenia podobnego miejsca modlitwy na Węgrzech. Idealnym miejscem na to przedsięwzięcie wydawała się opuszczona od lat jaskinia św. Ivána w Budapeszcie. W tym celu podjęte zostały prace remontowe: wejście do groty zostało poszerzone, korytarze powiększone, a w ścianach zaplanowano ołtarze. W rezultacie, kościół skalny bardziej przypomina labirynt trzech niewielkich, połączonych ze sobą grot. W 1934 roku przybyli tu Paulini z Jasnej Góry i pozostali aż do 1951 roku, kiedy to zostali wyrzuceni ze swego klasztoru. Powrócili dopiero w 1992 roku, kiedy to kościół skalny ponownie poświęcono i można było wznowić duszpasterstwo. Dla wielu pielgrzymów to idealne miejsce na spokojną modlitwę i chwilę refleksji. Przyćmione oświetlenie, ściany o różnych kształtach i kolorach tworzą piękną atmosferę.

W naszych Wezwaniach prosimy codziennie św. Pawła, abyśmy czuli się odpowiedzialni za nasz Zakon i jego zadania apostolskie. Jan Paweł II często przypominał nam, że to charyzmat jasnogórski wyznacza posługę całej wspólnoty paulińskiej. I w dużej mierze to prawda. Wielu z nas, dzieląc się historią swojego powołania, przyznaje, że to nie tyle św. Paweł egipski co Maryja Jasnogórska przyciągnęła nas do Zakonu Paulinów. Jednak nasz Zakon to nie tylko Jasna Góra, to nie tylko nasze posługiwanie na ziemiach polskich. Pamiętajmy, że posługując obecnie w różnych częściach świata, na czterech kontynentach, ubogacamy się wzajemnie. Prośmy także o właściwe odczytywanie znaków czasu, abyśmy byli otwarci na podejmowanie nowych zadań apostolskich. Tak było niejednokrotnie w przeszłości, o czym możemy się przekonać zgłębiając historię naszego Zakonu. Wspomnę tu choćby Warszawską Pieszą Pielgrzymkę, dzieło Duchowej Adopcji, Paulińskie Dni Młodych czy Wspólnotę Bł. Euzebiusza.

Dobrze wiemy, że nasza paulińska posługa pełna jest wyzwań: czy to we wspólnotach, czy w duszpasterstwie. Mimo to wszędzie jesteśmy zaproszeni by pozostać wiernymi naszemu powołaniu: i w dużych sanktuariach i w klasztorach i w małych domach zakonnych. Pragnijmy na nowo czerpać inspirację z postaci naszego Patriarchy, którego życie, naznaczone głęboką relacją z Bogiem, może być dla nas nieustającym źródłem duchowej mądrości. Pragnijmy też czerpać inspirację z postaci bł. Euzebiusza i wielu innych świętych, których przykład może nas pociągać i ubogacać. Niech uproszą nam u Boga, abyśmy czuli się odpowiedzialni za nasz Zakon i jego zadania apostolskie.

Gdy błogosławiony Paweł liczący już sto trzynasty rok życia wiódł niebiańskie życie na ziemi, i gdy dziewięćdziesięcioletni Antoni przebywał na innym pustkowiu (jak on to sam zwykł twierdzić), przyszła mu myśl, że nie ma oprócz niego żadnego mnicha, który przebywałby na pustyni. Gdy jednak odpoczywał w nocy, zostało mu objawione, że głębiej w pustyni żyje inny mnich, i to dużo lepszy od niego, oraz że powinien pójść, aby go zobaczyć.

W życiu Pawła, choć spędzonym na pustyni, to jednak nie zabrakło doświadczenia braterstwa. To bardzo ważne doświadczenie w przeżywaniu naszej wiary, uświadomienie sobie tego bardzo ważnego faktu, że nikt nigdy nie jest sam. W Kościele jesteśmy wspólnotą, jesteśmy jednym ciałem, jak uczy nas o tym Paweł Apostoł, tak, że każdy z nas ma w Nim swoją konkretną i niezastąpioną rolę: Podobnie jak jedno jest ciało, choć składa się z wielu członków, a wszystkie członki ciała, mimo iż są liczne, stanowią jedno ciało, tak też jest i z Chrystusem. Wy przeto jesteście Ciałem Chrystusa i poszczególnymi członkami. (1 Kor 12,12.27).

Wspólnota jest bardzo ważna w życiu każdego z nas, przede wszystkim dzięki wspólnocie możemy doświadczać wspaniałego uzupełniania siebie nawzajem i niezmiernie istotnego ofiarowania w miłości. Paweł i Antoni – dwóch wielkich pustelników i ojców życia pustelniczego – okazują się być ludźmi pragnącymi relacji braterskich i przyjaźni. Zatem dziś, patrząc na naszego patrona, św. Pawła Pierwszego Pustelnika, możemy widzieć w nim również przewodnika do budowania naszych ludzkich relacji, relacji i przyjaźni, które będą nas przede wszystkim prowadziły do Jezusa i z Nim jednoczyły.

Z dzisiejszego fragmentu żywota św. Pawła, możemy zauważyć niezmierną troskę Boga o każdego z nas, abyśmy nie byli opuszczeni. Samotność nigdy nie jest oderwana od jedności ze wspólnotą jaką jest Kościół, każde nasze samotne ofiary modlitewne zawsze mają błogosławiony skutek dla naszej rodziny, czy najbliższych z którymi dzielimy nasze życie. Niech św. Paweł dziś pomaga nam mieć większą wrażliwość na nasz udział w mistycznym ciele Chrystusa, obyśmy nigdy nie zapomnieli o naszej odpowiedzialności za każdą i każdego z nas, o tym, że możemy dawać świadectwo lub antyświadectwo.

Przykazanie nowe daję wam, abyście się wzajemnie miłowali tak, jak Ja was umiłowałem; żebyście i wy tak się miłowali wzajemnie. Po tym wszyscy poznają, żeście uczniami moimi, jeśli będziecie się wzajemnie miłowali (J 13, 34-35).