In deze spontaan ingesproken podcast deel ik mijn inleiding voor de gespreksgroep van de Loge Utrecht van de Theosofische Vereniging van afgelopen vrijdag 17 oktober, met als thema Shanti – de betekenis en werking van innerlijke vrede en harmonie. Ik gebruikte een aantal klassieke geschriften zoals de Bhagavad Gita, de Upanishads en de yoga sutra’s van Patanjali. De inleiding voerde van de oorsprong van het woord Shanti – van het Sanskriet sam, tot rust komen en verzoenen – en over de vrede die ontstaat wanneer de verbinding tussen Ātman en Brahman wordt bereikt, zoals beschreven in de Upanishads.

Maar waarom zijn we niet voortdurend in een staat van innerlijke vrede? In de Yoga Sūtra’s van Patañjali worden vijf klesha’s genoemd, die je kunt zien als de oorzaken van niet-vrede in jezelf: onwetendheid, ik-ben-heid, aantrekking, afkeer en gehechtheid aan het leven zelf. Gevolgd door een aantal louterende paden die ons weer kunnen bevrijden van de klasha’s. Zoals de Sādhana Chatuṣṭaya uit de Advaita Vedānta, met kwaliteiten van gemoedsrust, verdraagzaamheid en diep vertrouwen in het Absolute, de geschriften en vooral je diepste Zelf. Een bekend louterend pad is natuurlijk het 8-voudig pad uit de yoga Sutra’s van Patanjali, ik besprak de yama’s en niyama’s – de ethische disciplines – zoals geweldloosheid (ahimsa), tevredenheid (santoṣa) en zelfstudie (svādhyāya). Deze louterende paden bieden concrete handreikingen om uit onszelf uit de weg te halen wat vrede belemmerd.

Er is natuurlijk niet een enkel pad voor iedereen! Daarom verwijs ik naar meerdere beoefeningen zoals een praktijk van dagelijkse zelfreflectie, waar Elisabeth Haich in haar prachtige boek Inwijding over schrijft, en ook naar naar moderne benaderingen van innerlijk werk van Gabor Maté en Bessel van der Kolk.

Tot slot citeer ik uit Krishnamurti's uit 'Aan de voeten van de Meester' waarin hij onder meer stelt dat werkelijke vrede ontstaat wanneer we de stem van het Absolute in onszelf kunnen verstaan én ernaar handelen. Deze inleiding op de gespreksgroep gaf ik samen met Arend Heijbroek, voorzitter van het Internationaal Theosofisch Centrum in Naarden.

In deze aflevering staat Nāgārjuna centraal, een van de belangrijkste filosofen uit de boeddhistische traditie, die waarschijnlijk in de tweede eeuw na Christus leefde. Over zijn leven is weinig met zekerheid bekend, maar zijn werk behoort tot de meest invloedrijke binnen het Mahāyāna-boeddhisme.

Hij wordt gezien als de grondlegger van de Madhyamaka School van de Middenweg. In zijn geschriften staan de begrippen leegte en het afhankelijk ontstaan centraal. Nāgārjuna laat zien dat verschijnselen geen vaste, zelfstandige natuur hebben, maar altijd ontstaan in afhankelijkheid van oorzaken en voorwaarden.

Ook komt in deze podcast de verbinding met de Prajñāpāramitā-teksten en de Avataṃsaka Sūtra aan bod, waarin het ideaal van de bodhisattva en de leer van de boeddhanatuur een centrale plaats innemen.

Nāgārjuna fascineert mij! Zijn ideeën, die leiden tot inzichten en zijn legende, waarin de ‘naga’s’, mytische slangen een belangrijke rol spelen. En tot slot omdat zijn manier van denken ons uitnodigt de inzichten van leegte & vorm, onafhankelijk ontstaan en de boedhanatuur in onszelf te onderzoeken.