In deze Bijbelstudie van Leander Janse staat een indrukwekkende gebeurtenis centraal: hoe de inwoners van de goddeloze stad Ninevé reageren op de korte, krachtige boodschap van Jona: ‘Nog veertig dagen en Ninevé wordt ondersteboven gekeerd.’ Wat volgt is een onverwacht massaal berouw. ‘De mensen van Ninevé geloofden in God,’ staat er. Ze vasten, trekken rouwgewaden aan en roepen tot God, van jong tot oud; zelfs de dieren worden erbij betrokken.

De reactie van de koning is al even aangrijpend. Hij verlaat zijn troon, legt zijn staatsiegewaad af, hult zich in een rouwgewaad en gaat in het stof zitten – een oosterse uiting van diep berouw. Hij beveelt de hele stad te vasten, zich te bekeren van geweld en ‘met kracht tot God te roepen’. Deze vier uitingen – vasten, rouwkleding, gebed en bekering – vormen een roep om genade.

Wat volgt is wonderlijk: ‘Toen zag God wat zij deden… en Hij deed het niet.’ Gods oordeel blijft uit. ‘God reageert op onze reactie,’ zegt Leander. Deze studie laat zien dat God een levende en horende God is, vol barmhartigheid, een God die liever genade toont dan oordeel.

‘Hoe zou hij geroken hebben?’ vraagt Leander Janse zich af, als hij het moment beschrijft waarop Jona door de vis op het droge wordt uitgespuugd. Na drie dagen in het donker, op de grens van leven en dood, ligt Jona op het strand. En dan gebeurt het: ‘Het woord van de Heere kwam voor de tweede keer tot Jona.’ God geeft hem een nieuwe kans.

De reis naar Nineve is lang, zo’n maand lopen. Tijd om na te denken. Jona gaat, dit keer wel. Zijn boodschap is kort en krachtig: ‘Nog veertig dagen en Nineve wordt ondersteboven gekeerd.’ Maar, legt Lander uit, het Hebreeuwse woord ‘hafak’ kan ook iets anders betekenen: kantelen, veranderen, bekeren. De dreiging draagt tegelijk ook hoop in zich. God wil genade geven.

‘De prediking is geen prediking als we Gods boodschap niet brengen.’ Leander maakt duidelijk dat ware verkondiging niet gaat om wat mensen graag willen horen, maar om wat waar is. Jona preekt geen zachte boodschap, maar roept op tot bekering en gerechtigheid. Zelfs voor een stad als Nineve is er nog tijd. De kern is helder: God wacht. Hij wil redden. Zelfs de meest verdorven stad krijgt nog veertig dagen.

In het gebed van Jona, uitgesproken vanuit de buik van de vis, kijken we recht in het hart van een man die opnieuw heeft leren bidden. ‘Oh God, mijn God,’ roept hij (Jona 2:1). In deze lezing laat Leander Janse zien hoe dit gebed een spiegel is van het evangelie. Jona erkent zijn zonde en Gods oordeel: ‘Verstoten ben ik van voor uw ogen’ (vers 4). Hij beseft dat hij zichzelf niet kan redden: ‘De grendels sloten zich voor eeuwig achter mij’ (vers 6). Deze erkenning is volgens Leander essentieel om het evangelie te begrijpen.

Maar er klinkt ook hoop. Jona herontdekt Gods barmhartigheid – een God ‘die rijk is in barmhartigheid’ (Efeze 2:4). God wil niet alleen redden, Hij doet het ook: ‘Maar uit het verderf trok u mijn leven omhoog’ (vers 6). Dat besef leidt tot dankbaarheid: ‘Met dankzegging zal ik u offers brengen’ (vers 9), en vervolgens tot overgave: ‘Wat ik beloofd heb, zal ik nakomen.’

Leander: ‘Herken jij die dankbaarheid? Want wie Gods verlossing werkelijk begrijpt, wordt een dankbaar, toegewijd mens die leeft tot eer van Hem.’