Í lokaþættinum er sjónum beint að langvarandi áhrifum ofbeldis og þeim lærdómi sem samfélagið getur dregið af einu stærsta uppgjörsmáli íslensks samtíma. Varpað er ljósi á hvernig afleiðingar ofbeldis geta varað í áratugi, jafnvel kynslóðir.

Í þættinum heyrast raddir fólks sem varð fyrir beinum eða óbeinum afleiðingum málsins. Guðrún Ebba segir meðal annars frá því hvað kirkjan þarf að gera til að styðja við þolendur ofbeldis. Hún segir sína skoðun á frásögn Karl Sigurbjörnssonar í ævisögu hans.

Þór Jónsson, fyrrverandi fréttastjóri á Stöð 2, sem fjallaði mikið um Biskupsmálið á sínum tíma, segir frá ýmsum atriðum sem aldrei hafa áður komið fram.

Drífa Snædal, talskona Stígamóta, segir frá því hvernig reynt var að þagga niður í Guðrúnu Jónsdóttur heitinni, þáverandi talskonu Stígamóta, þegar hún stóð með konunum opinberlega. Við ræðum einnig um hvernig tekið skal á ofbeldismálum innan fyrirtækja.

Brynhildur G. Flóvenz, dósent emerita í lögfræði við Háskóla Íslands, og frænka Guðrúnar Ebbu, segir frá sinni upplifun af því að vera aðstandandi Guðrúnar Ebbu og hvernig hún féll sjálf í þá gryfju að trúa á sakleysi Ólafs í byrjun.

Alfred-Wolfgang, ekkill Sigrúnar Pálínu, segir frá því þegar þau hjónin flúðu Ísland og fluttu til Danmerkur og hvernig hann hefur tekist á við sorgina eftir fráfall hennar.

Meginkjarni lokaþáttarins er hvað samfélagið geti lært af málinu. Hvernig er best að bregðast við þegar þolendur segja frá? Hvernig tryggjum við að valdastigveldi og stofnanir verði ekki notuð til að þagga niður í fólki? Og hvernig byggjum við upp samfélag sem hlustar betur, tekur þolendur alvarlega og dregur gerendur til ábyrgðar?

Þakkir fá viðmælendur og þau sem hjálpuðu við að láta þættina verða að veruleika.

Þættirnir eru tileinkaðir öllum þeim sem hafa lifað af ofbeldi og líka þeim sem hafa fallið frá fyrir aldur fram vegna ofbeldis eða afleiðinga ofbeldis.

Umsjón: Gabríela Bryndís Ernudóttir.

Fréttaefni fengið frá Rúv.

Í þessum þætti beinist athyglin að því sem tók við eftir að Guðrún Ebba steig fram opinberlega með sögu sína í bókinni Ekki líta undan, sem Elín Hirst skráði. Fjallað er um þau viðbrögð sem mættu henni í kjölfarið, ekki síst frá eigin fjölskyldu, þegar frásögn hennar var dregin í efa opinberlega og hún ásökuð um rangar eða falskar minningar.

Í þættinum svarar Guðrún Ebba í fyrsta sinn opinberlega ásökunum sem settar voru fram af bróður hennar, Skúla Sigurði Ólafssyni, í Kastljósi árið 2011 og síðar af mágkonu hennar, Sigríði Björk Guðjónsdóttur, í fjölmiðlaviðtali árið 2012. Um er að ræða áhrifamikinn vitnisburð um það hvað það getur kostað að segja frá ofbeldi þegar andstaðan kemur úr innsta hring.

Annar gestur þáttarins er Elín Hirst, fjölmiðlakona og höfundur bókarinnar, sem ræðir bókaskrifin, viðbrögð samfélagsins og þann lærdóm sem draga má af sögu Guðrúnar Ebbu.

Þátturinn fjallar jafnframt um hvernig hugtakið „falskar minningar“ hefur verið notað í opinberri umræðu til að draga úr trúverðugleika þolenda, og setur þá umræðu í sögulegt og fræðilegt samhengi.

Fimmti þáttur er þannig bæði framhald fyrri frásagnar og uppgjör við afneitun, fjölskyldurof og vald. Hann varpar ljósi á það hvernig þolendur standa oft ekki aðeins frammi fyrir eigin áföllum, heldur einnig höfnun, tortryggni og kerfisbundinni vörn þeirra sem vilja ekki horfast í augu við sannleikann.

Þættirnir koma út vikulega, á sunnudögum.

Umsjón: Gabríela Bryndís Ernudóttir.

Fréttaefni fengið frá Rúv.

Í þættinum er sjónum beint að þeirri vegferð sem hófst þegar Guðrún Ebba, dóttir biskups, fór í áfengismeðferð árið 2003 og minningar um kynferðisofbeldi föður hennar fóru að brjótast fram eftir áratuga bælingu.

Fjallað er um hvernig kynferðisofbeldi í æsku getur haft djúpstæð áhrif á líf þolenda síðar meir, meðal annars á sjálfsmynd, mörk, tengsl og bjargráð. Guðrún Ebba segir frá því hvernig hún glímdi við áfengisvanda, vinnufíkn, átröskun og sjálfsskaða á sama tíma og hún bar með sér leyndarmál úr æsku. Guðrún Ebba greinir í þættinum frá ýmsum atvikum þar sem Ólafur Skúlason, faðir hennar, var óheiðarlegur, og hvernig sú fyrirmynd hafði áhrif á hana sjálfa.

Viðbrögð fjölskyldu Guðrúnar Ebbu við frásögn hennar af ofbeldinu leiddu til djúps ágreinings innan fjölskyldunnar sem endaði með fjölskylduslitum. Þátturinn fjallar einnig um það hvernig Guðrún Ebba reyndi að fá kirkjuna til að bregðast við ásökunum á hendur föður sínum eftir andlát hans árið 2008. Hún sendi biskupi bréf þar sem hún lýsti reynslu sinni og krafðist uppgjörs innan kirkjunnar, auk afsökunarbeiðni og sanngirnisbóta til handa þolendum.

Í framhaldinu stigu fleiri konur fram með frásagnir af kynferðisofbeldi og áreitni af hálfu Ólafs Skúlasonar. Þjóðkirkjan skipaði sérstaka rannsóknarnefnd sem skilaði skýrslu árið 2011 þar sem kom fram að viðbrögð kirkjunnar við ásökunum hefðu verið ófullnægjandi og að stofnunin hefði brugðist konunum.

Í þættinum heyrum við frásögn Ólafar Sigríðar Björnsdóttur, sem segir frá reynslu systur sinnar af ofbeldi Ólafs gegn henni. Systir hennar, Hildur Björnsdóttir, lést fyrir tveimur árum og treysti sér aldrei til að segja frá ofbeldinu.

Þættirnir koma út vikulega, á sunnudögum.

Umsjón: Gabríela Bryndís Ernudóttir.

Fréttaefni fengið frá Rúv.